નવી દિલ્હી: આગામી દિવાળીના તહેવારને ધ્યાનમાં રાખીને સુપ્રીમ કોર્ટે પાટનગર દિલ્હી અને સમગ્ર એનસીઆર (NCR) વિસ્તાર માટે એક મહત્ત્વપૂર્ણ અને સંતુલિત આદેશ જારી કર્યો છે. અદાલતે પર્યાવરણીય સંભાળ અને નાગરિકોની સાંસ્કૃતિક-ધાર્મિક ભાવનાઓ વચ્ચે તાલમેલ જાળવીને માત્ર બે દિવસ ૭ અને ૮ નવેમ્બર, ૨૦૨૬ માટે જ પ્રમાણિત ‘ગ્રીન ફટાકડા’ (Green Crackers) ફોડવાની મર્યાદિત મંજૂરી આપી છે. ૯ નવેમ્બરથી સમગ્ર વિસ્તારમાં ફટાકડા પરનો પૂર્વવત સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ ફરીથી લાગુ થઈ જશે.
સમયમર્યાદા અને ‘નો ક્રેકર ઝોન’ના કડક નિયમો
જસ્ટિસ એમ. એમ. સુંદરેશ અને જસ્ટિસ પ્રસન્ના બી. વરાલેની ખંડપીઠ દ્વારા જારી કાનૂની માર્ગદર્શિકા મુજબ:
સમયગાળો: ૭ અને ૮ નવેમ્બરે માત્ર સવારે ૬:૦૦ થી ૭:૦૦ વાગ્યા સુધી અને રાત્રે ૮:૦૦ થી ૧૦:૦૦ વાગ્યા સુધી જ ફટાકડા ફોડી શકાશે.
પ્રતિબંધિત વિસ્તારો: હોસ્પિટલો, નર્સિંગ હોમ, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ, આરોગ્ય કેન્દ્રો, વૃદ્ધાશ્રમો અને શાંત ઝોન (Silence Zones) ના ૩૦૦ મીટરની ત્રિજ્યામાં ફટાકડા ફોડવા પર સખત મનાઈ રહેશે. આ વિસ્તારોને ‘નો ક્રેકર ઝોન’ તરીકે ઓળખવામાં આવશે.
ઉત્પાદન, વેચાણ અને QR કોડની ફરજિયાત શરતો
અદાલતે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે માત્ર CSIR-NEERI દ્વારા પ્રમાણિત અને PESO ની યોગ્ય મંજૂરી ધરાવતા જ ગ્રીન ફટાકડા બજારમાં મૂકી શકાશે.
ઉત્પાદન અને વેચાણ સમય: ૨ થી ૬ નવેમ્બર દરમિયાન જ આ ગ્રીન ફટાકડાનું ઉત્પાદન થશે, જ્યારે ૪ થી ૬ નવેમ્બર વચ્ચે માત્ર સ્થાનિક વહીવટી તંત્ર દ્વારા માન્ય રખાયેલા અધિકૃત સ્થળો પરથી જ તેનું વેચાણ થઈ શકશે.
ઓનલાઈન વેચાણ પર મનાઈ: ઈ-કોમર્સ કે ઓનલાઈન માધ્યમથી ફટાકડાના વેચાણ પર સંપૂર્ણ રોક લગાવવામાં આવી છે.
QR કોડ ટ્રેકિંગ: દરેક ફટાકડાના પેકેટ પર ટ્રેસિંગ માટે QR કોડ હોવો અનિવાર્ય છે, જેથી ઉત્પાદન અને યોગ્ય પરીક્ષણ સર્ટિફિકેટ ચકાસી શકાય.
પરંપરાગત ફટાકડા પર રોક: બેરિયમયુક્ત કે લડીવાળા સામાન્ય ફટાકડાના ઉપયોગ પર પ્રતિબંધ યથાવત રહેશે. નિયમભંગ કરનાર વેપારીઓ સામે કાર્યવાહી કરી તેમના લાયસન્સ રદ કરાશે.
હવાની ગુણવત્તા અને આરોગ્ય પર સતત નજર
સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્રીય પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ (CPCB) અને રાજ્ય પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડને ૨ થી ૩૦ નવેમ્બર દરમિયાન દિલ્હી-NCR ની હવાની ગુણવત્તા (Air Quality) નો વિસ્તૃત અહેવાલ તૈયાર કરવા નિર્દેશ આપ્યો છે. આ ઉપરાંત, દિવાળી પછી હોસ્પિટલોમાં શ્વાસ અને પ્રદૂષણજન્ય બીમારીઓના દર્દીઓની સ્થિતિનો ડેટા પણ એકત્ર કરવામાં આવશે.
સંબંધિત રાજ્યોએ ૧૪ ડિસેમ્બર સુધીમાં કાયદાના અમલીકરણનો રિપોર્ટ રજૂ કરવાનો રહેશે, જે બાદ અદાલત ૧૬ ડિસેમ્બરે આ મામલે આગળની સુનાવણી હાથ ધરશે.